Mağara Fotoğrafçılığı
MağaraWiki sitesinden
Doğa sporlan içinde önemli bir yeri olan mağaracılığın ülkemizde yaygınlaşmaya başladığı bu günlerde, bu sporun tanıtılması için kullanılabilecek en etkin yollardan biri de kuşkusuz mağara fotoğrafçılığıdır. Ancak yeraltı dünyasına hâkim olan mutlak karanlık, mağara fotoğrafçılığını doğa fotoğrafçılığından ayırır. Mağara fotoğrafçısı kompozisyon seçimini ve makine ayarını karpit lambasının veya elektrik fenerinin zayıf ışığında yapmak zorundadır. Ayrıca mağara duvarlarının ve zeminin değişken yansıtma özellikleri yanlış ölçümlere yol açabilir. Projektörle aydınlatma en iyi yöntemlerden biri olarak bilinmekle birlikte yurdumuzda mağaracılık sporunun sınırlı koşullar altında yapılabilmesinden ötürü yerini flaşla aydınlatmaya bırakmıştır.
Konu başlıkları |
Fotoğraf Malzemesi
Fotoğraf Makinesi
Mağara fotoğrafçılığında kullanılması gereken makine yeraltı şartlarına uygun olmalıdır. Geniş açı objektifli, ‘B’ durağı olan ucuz bir makine bu işi amatörce yapmak isteyenler için iyi bir çözümdür. Piyasada bu özelliklere sahip en ucuz makine Rollei B-35’tir (40 mm objektif, 20-25000 TL arası). Geniş açı objektifi bulunabildiği takdirde Rus ve Doğu Alman makineleri de yeterince ucuza elde edilebilir. Ayrıca makine sağlam, hafif ve basit olmalıdır. Ancak sağlamlık ve hafifliğin ters orantılı kavramlar olduğu ve makineyle beraber tripod, aydınlatma araçları vs. gibi aletlerin de taşınması gerektiği düşünülecek olursa su geçirmeyen, sağlam ve kolay taşınabilir bir malzeme kutusunun gerekliliği ortaya çıkar.
Aydınlatma Aletleri
Mağara için en uygun aydınlatma kaynağı elektronik flaş veya flaş ampulleridir. Ayrıca bu ikisinin uygun bir birleşimi de kullanılabilir. Akülü flaşlar her ne kadar pilli tiplerden daha pahalıysa da, daha güçlü olduktan için tercih edilmelidir.
Magnezyum (Mg) şeritler kullanımı yüzyılın başından bu yana fotoğrafçılıkta uygulanan bir diğer aydınlatma tekniğidir. Mağara fotoğrafçılığı için yeterli olanı 3 mm. eninde ve şerit formundaki magnezyumdur. Mg şeritler, 8-10 cm. uzunluklarında kesilmeli, tahtadan yapılmış mandallarla tutulmalı, ucundan yakılmak suretiyle kullanılmalıdır. Mg şeridin kullanımında ortaya çıkan ışık aşırı parlak bir ışık olduğundan kaynağa bakılmamalı, objektif hiçbir zaman ışığı doğrudan görmemelidir. Bu nedenle Mg şerit kullanımında kaynağı tutan kişiler çoğunlukla kameraya sırtları dönük, aydınlatılması düşünülen alanlara doğru bir hareket içerisindedirler. Bunun tam tersi bir teknik de uygulanabileceği gibi şeritler oluşumlara zarar vermeden, objektifin doğrudan temasından gizlenerek de kullanılabilir (gizli aydınlatma). Mg şerit kullanımı; taşınması, kullanılması, doğal renklerle sağladığı uyum ve geniş plan çekimlerinde sağladığı yüksek aydınlatma nedeniyle mağara fotoğrafçılığında en çok tercih edilen tekniktir. Yine de Mg şerit, flaşlarla birlikte kullanılmalı; aşırı gölge oluşabilecek yerlere gerekirse flaşlarla rötuş yapılmalıdır.
Film
Karanlık bir ortamda genel eğilim ışığa duyarlı (yüksek ASA’lı) film kullanmaktadır. Ancak mağara fotoğrafçılığı için bu pekiyi bir çözüm değildir. Bu filmlerin iri grenli yapısı zaten karışık olan görünümü büsbütün karmaşık hale getirebilir. Ayrıca yüksek ASA’lı, renkli filmler genellikle iyi renk kalitesi vermezler.
Kodak Tri-X ve Ilford HP-5 (400/600 ASA) yüksek ASA’lı oldukları halde yeterince ufak grenli oldukları için siyah-beyaz çekimlerde kullanılabilir. Eğer 25 cm x 20 cm’den daha büyük baskılar yapılacaksa Kodak Plus-X ya da Ilford HP-4 (125 ASA) kullanılmalıdır.
Renkli film için Kodocolour 100 (100 ASA) tavsiye edilebilir. Renkli slâytta ise en iyi sonucu Kodachrome 64 (64 ASA) verir. Kodak’ın 400 ASA’lık slâytları da (Kodachrome 400) fazla kalite kaybına uğramadan iyi sonuç verecektir.
Diğerler Fotoğraf Malzemeleri
Makine, film ve flaştan sonra mağara fotoğrafçılığı için gerekli aletlerden biri de sağlam bir üçlü ayaktır. Ayrıca ‘B’ durağını makineyi sallamadan kullanabilmek için bir deklanşör uzatma kablosu gereklidir. Bunun kilitlenebilen tipleri tercih edilmelidir. Bütün bu malzemenin gerektiğinde temizlenebilmesi için de malzeme kutusunda çeşitli temizleme gereçleri bulundurulmalıdır.
Çekim Yöntemleri
Doğrudan flaş ışığıyla yapılabilecek normal çekimlerin (doğrudan galeri çekimleri, yakın plan çekimler, vb.) dışında, mağara fotoğrafçılığında kullanılan birkaç özel yöntem vardır.
Siluet Tekniği
Siluet Tekniği mağara fotoğrafçılığında en çok kullanılan yöntemdir. Bu yöntemde özellikle mağaranın karanlığından yararlanılır. Makine üçlü ayağa takılarak bütün galeriyi alacak şekilde sağlam bir yere yerleştirilir. Enstantane ayarı ‘B’ durağına getirildikten sonra makinenin alanı içindeki bütün ışık kaynakları söndürülür ve deklanşöre basılarak kilitlenir. Obtüratörün açık olduğu süre içinde galeride çeşitli yerlere yerleşmiş olan yardımcılar gövdelerini makineyle flaş arasına siper ederek ellerindeki flaşı patlatırlar. Makinenin görüş alanı içinde başka ışık kaynağı olmadığı için bu yöntemde eşlemeye gerek yoktur. Ancak yardımcılar galeriyi en iyi aydınlatacak şekilde yerleştirilmelidirler. Bu yöntem tek bir yardımcıyla da uygulanabilir. Bu durumda flaş birinci noktada patlatıldıktan sonra yardımcılık yapan kişi ikinci ve daha sonra da diğer noktalara giderek flaşı patlatır.
Siluet tekniği harita çiziminde galeri kesidi çıkartma işlemi için de kullanılabilir Bunun için yardımcının kesidin çıkarılması gereken yerde durup, flaşı galeri doğrultusunda bir kez patlatması yeterlidir.
Flaşı Doğrudan Makineye Doğru Patlatmak
Bir başka çekim yöntemi de flaşı doğrudan makineye doğru patlatmaktır. Bu yöntem iniş ve çıkış fotoğraflarında yaygın olarak kullanılır. İniş ya da çıkışı yapmakta olan mağaracı makineye doğru flaşı patlatırken, makinenin bulunduğu ortam da diğer bir flaşla aydınlatılarak iniş veya çıkışın kesintisiz aydınlatılması sağlanır.
Gizli Aydınlatma
Mağara fotoğrafçılığında kullanılan diğer bir yöntem de gizli aydınlatmadır. Bu yöntemde ışık kaynağı genellikle galerinin sonlarına doğru bir dönemecin ardına saklanır ve galeri aydınlatılır.
Dikkat Edilecek Hususlar
- Fotoğrafçı, galerinin durumuna göre deneyim ve yaratıcılığını konuşturarak, aydınlatma tekniklerinden hangisini kullanması gerektiğini saptamalı, buna uygun bir kompozisyon yaratmalıdır.
- Fotoğraf çekimi için içinde bulunulan galerinin durumuna göre bir veya daha fazla aydınlatma noktası seçilmeli ve üçayak (tripod) sağlam ve dengeli bir zemine yerleştirilmelidir.
- Makine, üçayak (tripod) üzerine yerleştirilmeli; gerekli tüm ayarlamalar ve kontroller yapılmalıdır.
- Galerinin durumuna göre konu mankenleri yerleştirilmeli, kullanılacak teknikler kontrol edilmelidir.
- Özellikle Mg şerit kullanımlarında yoğun bir aydınlatma sağlanacağından karpit lambalarının alevleri gizlenmeli, mümkünse lambalar söndürülmelidir.
- Yine Mg şerit kullanımlarında konu mankenleri hareketli olduklarından çekim, şerit yakıldıktan sonra kesin bir komutla başlatılmalı, istenmeyen bir harekete sebep olmamak için deklanşör kilitlenmelidir.
- Pozlama süresince konu mankenlerinin hareketsiz olmalarına dikkat edilmelidir. Aksi takdirde titrek bir görüntü (nadiren güzel olsa da) elde edilecektir.
- Mg şerit dışında flaşla çekimin yeterli olduğu alanlarda flaşların, pozlama süresince makinenin görüş alanı içinde başka ışık kaynağı olmadığından eş zamanlı patlatılmasına gerek yoktur.
- Pozlama mümkünse, Mg şeridin sönerken mandaldan kopup yere düşmesinden önce bitirilmelidir. Aksi takdirde meydana gelen aydınlanma, doğrudan objektifle temas edecek ve istenmeyen ışımalara sebep olabilir.
Mağarada Fotoğrafının Çekilmesi Gereken Şeyler
Sonuç
Fotoğraf çeken kişi, galerinin durumuna göre kendi deneyim ve yaratıcılığını da ekleyerek, yukarıdaki yöntemlerden hangisini kullanması gerektiğini saptamalıdır. Ayrıca kesin kuralların geçerli olmadığı ortamlarda en iyi sonuçların deneme-yanılma yöntemiyle elde edildiği de hiçbir zaman unutulmamalıdır.
Dış Bağlantılar
Kaynaklar
- Judson, D. and Chanpion, A., Caving and Potholing, London, 1981
- Keser, N., Mağara Fotoğrafçılığı, BÜMAK Delta 1, sy. 17-18, İstanbul 1983
- Altınok, E. B., Mağara Fotoğrafçılığı, Dijital Photoline Dergisi, Haziran 2003
