Mağaraların Oluşumu
MağaraWiki sitesinden
Konu başlıkları |
Mağara Türleri
Lav Mağaraları
Ya da lav tüpleri. Aktif bir volkandan çıkan lavların soğuması sırasında oluşur. Isıyı yüzeyden kaybeden lav akıntıları dipten akmaya devam eder. Üst kısmı donduğunda mağaranın dibi hala akmaktadır. Eğer lav akıntısı bu sırada sona ererse bir mağara oluşmuş olur
Buzul Mağaraları
Çözünme Mağaraları
Bir ortamda mağara oluşup oluşmayacağı mağarların çözünme hızının erozyon hızından fazla olmasına bağlıdır. Örneğin, su kayayı mekanik olarak oluşturana kadar, muhtemel mağaranın bulunduğu tepe erozyona uğrayacağından bu şekilde mağara oluşması mümkün değil.
Çözünme mağaraları kireçtaşı ve türevi kayaçların içinde oluşur. Fiziksel aşınmaya dayanıklı olan kireçtaşı asidik ortamda erimeye müsaittir. Normalde nötr olan yağmur suyu, topraktaki CO2 ile reaksiyona girerek zayıf bir asit olan karbonik asidi oluşturur. Çok düşük güçte ve yoğunlukta da olsa topraktan süzülen bu asidik suyun kireçtaşını eritmesi, erozyondan hızlıdır.
Mağara oluşumunun bundan sonrası ise ortama göre değişmekte. Eğer su, kapalı bir havzanın dibindeki bir kireçtaşı bloğunu aşındırıyorsa oluşacak mağara akışkan suyun etkisiyle oluşacaktır. Eğer mağara durgun suyun akışmasıyla oluşmuş ise daha sonra su seviyesinin (su tablası) azalması ile kuru bir mağaraya dönüşecektir.
Bu noktada kireçtaşının oluşumundan bahsetmeden geçmek olmaz. Kireçtaşı, kabuklu deniz canlılarının kabuklarının milyonlarca yılda birikmesiyle (sedimantasyon - katmanlaşma) oluşur. Daha sonra kıtaların hareketi sonucu denizlerin dibinden dağların tepesine çıkan kireçtaşı, yüzey kayalarının %80'ini oluşturmaktadır. Kireçtaşı (liseden bildiğimiz gibi) CaCO3'tür (Kalsiyum Karbonat). Asidik suyla reaksiyonu,
CaCO3 + H2CO3 ↔ Ca+3 + 2HCO3-2'tür
Bir de obruk tipi mağaralar var. Suyun doğrudan eritmesi yerine, bu mağaralar, suyun yerin altında oluşturduğu boşlukların çökmesiyle oluşuyor. Genelde en büyük inişler bu tip mağaralarda oluşuyor. Türkiye'de şu anda en uzun tek iniş olma rekoru olan 258 m.lik iniş de Mihalıççık Obruğu'nda.
