Arkeolojik Buluntuların Değerlendirilmesi

MağaraWiki sitesinden

Mağaracılık ya da speleoloji denildiğinde bunun bağıntılı olduğu bilim dallarından ilk aklımıza geleni kuşkusuz Jeoloji, Jeomorfoloji ve Hidroloji olmaktadır. Ancak mağara gibi coğrafi bir oluşumun Coğrafya ve buna bağlı disiplinlerle olan doğal bağlantısını bir tarafa bıraktığımızda, önümüze mağara araştırmalarıyla yakından ilişkisi olan diğer önemli bir bilim dalı ortaya çıkıyor: Arkeoloji.

Tarih öncesi çağlarda doğal bir sığınak olarak kullanılmasıyla bağıntılı olarak mağaralar arkeoloji için zaman zaman eşsiz bir kaynak teşkil ediyor. Nitekim arkeolog Şevket Aziz Kansu tarafından 1940-41 yılları arasında düzenlenen bir anket çalışması sonucunda 59 ilde toplam 5952 doğal mağaranın çoğunlukla Paleolitik devirlere kadar uzanan bir yerleşim tarihine sahip olduğunun anlaşılması, bize mağaraların arkeolojik yönden ne denli geniş bir çalışma alanı sağladığını kanıtlıyor. Bütün bunlar ve ön-araştırma gezilerimizde bulduğumuz mağaraların çoğunda şu veya bu şekilde bir yerleşim izinin görünüyor olması gerçeği, çalışmalarımızın sadece coğrafya ve bunun uzantısı olan disiplinlerle sınırlı kalmayarak bunun ötesinde arkeoloji bilimine de uzanmasını gerektiriyor ve bize bu konuda çalışan uzman kişilere küçük de olsa bir katkıda bulunma sorumluluğunu yüklüyor.

Aşağıda, mağara araştırmalarında arkeolojik açıdan not edilmesi gereken hususların ve toplanacak buluntuların neler olduğu konusunda speleologlara bir temel kazandırma amacına yönelik olarak Sn. Aksoy tarafından hazırlanmış kısa bir rapor bulunmaktadır.

Mağara Araştırmalarında Arkeolojik Açıdan Not Edilecek Hususlar ve Toplanacak Buluntular
I. Yerleşme yeri tipleri ve münferit temel taşınrnazlar

A. Doğal yerleşmeler

1. Mağaralar: duvarlarda her türlü insan izi

2. Abriler (kaya sığınakları): her türlü insan izi

B. İnsan eliyle yapılmış olan yerleşme kalıntıları

1. Yerleşme yerleri

a. Höyükler

b. Toprak üstünde belirgin kalıntılar

1. Klasik devir harabeleri (şehir, tapınak,v.s.)

2. Daha geç devir kalıntıları (Şehir, kale, v.s.)

2. Münferit temel taşınmazlar

a. Tümülüsler (yığma mezarlar)

b. Lahitler

c. Kümbetler

d. Mezar taşları

e. Dolmenler, v.s.

II. Buluntu tipleri

A. İnsan eliyle yapılmış nesneler

1. Çanak çömlek (genellikle kırık parçalar halinde)

2. Taştan yapılma alet, v.s.

a. Yontma ve cilalı taş aletler

1. Oğütnıe taşları (çeşitli)

2. Baltalar, v.s.

b. Yongalanmış taş aletler

1. Çakmaktaşı (el baltaları ve diğer)

2. Obsidiyen

3. Kemik: iğne, bız, spatul, v.s.

4. Maden

5. Ayrışık (kil nesneler, cam, cam hamuru v.s.)

B. Doğal kalıntılar

1. Organik

a. Bitki kalıntıları (genellikle karbonlaşmış)

b. Kemiksel kalıntılar

1. İnsan kemikleri

2. Hayvan kemikleri, kabukları

c. Her türlü fosil

2. İnorganik: taş, v.s, örnekleri

III. Tespit toplama şekilleri

A. Tespit

1. Not

2. Kroki

3. Fotoğraf olarak

B. Toplama

1. Gerekli malzeme

a. Torba:bez veya naylon

b. Kalay kağıdı: özellikle karbonlaşmış örnekler için

c. Etiket: bir tane torba içinde, bir tane dışında, ağzına bağlı olarak

d. Sicim

2. Toplama ve etiket yazma şekli

a. Naylon torbalar: iç içe iki tane olursa daha sağlam olur, ikinci etiket okunacak şekilde iki torba arasına konabilir.

b. Ayrı cins buluntular, ayrı torbalarda toplanmalıdır.

c. Etiket yazma şekli

1. Kurşun veya tükenmez kalemle

2. Yazılacak başlıca şeyler: Vilayet, kaza, köy, mevki

Kaynaklar

1. Aksoy, B., Arkeolojik Buluntuların Değerlendirilmesi, BÜMAK Delta 2, sy. 32-33, İstanbul 1986